• Ale czy jesteśmy w stanie przewidzieć, jak sztuczna inteligencja wpłynie na rynek pracy w przyszłości?
• Czy jej rozwój doprowadzi do stworzenia nowej klasy ludzi, którzy nie będą już zatrudniani, ponieważ ich praca będzie mogła być z powodzeniem wykonywana przez komputery i roboty? 
• Czy superinteligentne komputery przejmą kiedyś władzę nad światem, wykluczając ze swojego planu ludzi, którzy je stworzyli? 
• A może stworzenie sług-robotów zapoczątkuje złotą erę ludzkiego dobrobytu, dając dużo więcej czasu wolnego niż mamy go obecnie? 

Na niektóre z tych fascynujących pytań, próbują odpowiedzieć Thomas W. Malone, Daniela Rus and Robert Laubacher w raporcie „ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND THE FUTURE OF WORK”. Autorzy udowadniają, że nasze obawy związane ze Artificial Intelligence, która doprowadzi do masowego bezrobocia, są… mało prawdopodobne. Sztuczna inteligencja umożliwia raczej powstanie nowych branż, z którymi związane będzie powstanie większej liczby nowych miejsc pracy niż ich utrata spowodowana zbyt dużą ingerencją technologii. 

Mimo że bilans wszystkich pozytywów i negatywów związanych z tym tematem będzie zdecydowanie korzystny, to dynamika zmian na rynku pracy będzie tak duża, że decydenci powinni znaleźć narzędzia wsparcia pozwalające na adaptację do nowych warunków. Jest to ważne szczególnie dla tych osób, których miejsca pracy zostaną zlikwidowane i którym niełatwo będzie znaleźć zajęcie zastępcze.

Według autorów, minie co najmniej kilkadziesiąt lat do momentu, w którym komputery bazujące na AI, przejmą umiejętności podobne do ludzkich. Takie wnioski zostały wyciągnięte nawet pomimo tego, że sztuczna inteligencja rozwija się z zawrotną prędkością, a za zmianami czasem ciężko nadążyć. W przewidywalnej przyszłości najbardziej obiecujące zastosowania sztucznej inteligencji nie będą polegać na zastępowaniu ludzi przez komputery, ale raczej rozszerzeniu współpracy między ludźmi i komputerami. Współpraca „superumysłów”, czyli uzycie maszyn i robotów, które będą wykonywać zadania zarówno poznawcze, jak i fizyczne, których nie były możliwe wcześniej.

Zapraszam do lektury raportu – napisany świetnym językiem i dotykający wielu aspektów rynku pracy, na który już teraz bardzo mocno wpływa rewolucja cyfrowa, której jesteśmy świadkami.

„ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND THE FUTURE OF WORK”

To jeden z ważniejszych tematów dla naszego zespołu. Wszystko, co jest związane z usługami cyfrowymi w gospodarce, przyciąga naszą uwagę, dlatego postanowiłem pochylić się nieco się nad fragmentem dotyczącym integracji technologii cyfrowych przez przedsiębiorstwa. Co nowego w krajach UE w tym obszarze?

W zakresie integracji technologii cyfrowych nastąpił duży wzrost wykorzystania technologii w chmurze (z 16% firm w 2018 r. do 26% w 2020 r.). W korzystaniu z technologii cyfrowych wciąż w czołówce znajdują się największe przedsiebiorstwa – dla

 przykładu znacznie częściej niż MŚP korzystają z cyfrowego udostępniania informacji, wykorzystując oprogramowanie typu ERP i oprogramowanie w chmurze (odpowiednio 80% i 35% dla ERP i 48% w porównaniu z 25% dla chmury).

Jednak tylko część przedsiębiorstw korzysta z zaawansowanych technologii cyfrowych (14% big data, 25% AI i 26% dane w chmurze). Statystyki wskazują, że obecny stan przyjęcia technologii cyfrowych jest daleki od wcześniej założonego, ambitnego celu. W pierwotnym założeniu, do 2030 r.,  90 procent Małych i Średnich Przedsiębiorstw powinno mieć co najmniej podstawowy poziom intensywności cyfrowej w porównaniu do poziomu wyjściowego, jakim było 60% osiągnięte w 2020 r.. Innym celem było, aby co najmniej 75% przedsiębiorstw korzystało z zaawansowanych technologii cyfrowych również do końca trwającej dekady r. Obecnie nawet w kilku krajach o najlepszych wynikach tylko ułamek firm korzysta z Big Data, co pokazuje, jak wiele brakuje do celu określonego na poziomie 75%.

Jest wiele do zrobienia, ale są też na to środki – w ramach strategii UE 15% inwestycji cyfrowych (blisko 18 mld euro z łącznej kwoty 117 mld euro) przeznaczono na zdolności cyfrowe oraz cyfrowe badania i rozwój. W BDO Advisory uważnie śledzimy i analizujemy, jakie projekty możemy realizować w ramach dostępnych środków unijnych oraz jakie perspektywy przyniosą kolejne współprace w tym zakresie.

Zachęcam zainteresowanych do zapoznania się z pełnym raportem Indeksu gospodarki cyfrowej i społeczeństwa cyfrowego za rok 2021.

https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi

Bardzo wiele firm funkcjonujących w dzisiejszym świecie nie przykłada należytej wagi do kwestii wizualnego zarządzania, być może nie rozumiejąc, jaki jest charakter i gdzie leży potęga tego narzędzia. Czasami jest na odwrót i tylko do wizualnego zarządzania, a właściwie jego fragmentu jakim jest 5S, ogranicza się rozumienie koncepcji Lean. Tak czy inaczej faktem jest, że wizualne zarządzanie stanowi jeden z fundamentów produkcji odchudzonej.

Narzędzie to pozwala operatorom i nadzorującym szybko oceniać bieżącą sytuację i reagować na wszelkie zakłócenia procesu produkcyjnego. Obejmuje ono przykładowo: tablice informacyjne, system 5S, oznaczenia poziome i poziome, mapy, arkusze pracy standardowej, dane i diagramy. Jak widać zarządzanie wizualne bardzo mocno przenika się z innymi technikami stosowanymi w ramach Lean (TQM, KANBAN, TPM, KAIZEN) i mocno je wspiera. Mało tego, bez niego te inne narzędzia nie mogą po prostu istnieć.

Wizualne zarządzanie zapewnia trwałość rozwiązań i jest kluczowym elementem dla zmiany kulturowej, którą trzeba przeprowadzić w ramach wdrożenia Lean Manufacturing w firmie. Bez wizualnego zarządzania trudno określić co jest dobre, a co złe i czy działamy zgodnie ze standardem, jakim jest status operacji w danym obszarze.

Najlepiej koncepcję wizualnego zarządzania jako systemu pomocy wykorzystywanych do organizacji i kontroli środowiska pracy, obrazuje poniższy rysunek:

Korzyści wynikające z jego wdrożenia, można przedstawić następująco:

• Zero defektów – wprowadzenie wizualnego zarządzania stwarza warunki promujące całkowitą eliminację defektów, braków i błędów.
• Dystrybucja informacji – widoczne są wszystkie informacje niezbędne do efektywnej kontroli zapasów, operacji, wyposażenia, jakości, bezpieczeństwa oraz postępu w procesie doskonalenia.
• Pomoc w identyfikacji nieprawidłowości – każdy wprowadzony standard musi być widoczny, dzięki czemu łatwo można zidentyfikować każdą nieprawidłowość i odchylenie od normy.
• Pomoc w szybkim przywróceniu stanu normalnego – jeżeli wszystkie informacje i standardy postępowania są łatwo dostępne i widoczne, łatwym jest też przywrócenie stanu normalnego po wystąpieniu jakiekolwiek nieprawidłowości.
• Promowanie prewencji – wizualne zarządzanie pomaga wychwytywać nieprawidłowości zanim wystąpią, dzięki czemu unika się strat związanych z ich korygowaniem.
• Eliminacja marnotrawstwa – wizualne zarządzanie eksponuje występujące symptomy marnotrawstwa, konsumującego zasoby przedsiębiorstwa.
• Promowanie właściwych postaw pracowników – narzędzia wizualne opisujące standardowe sposoby postępowania zwiększają poziom dostosowania się pracowników do obowiązujących standardów.
• Wsparcie ciągłego doskonalenia – wizualne zarządzanie umożliwia bardziej precyzyjne śledzenie procesów, dzięki czemu występuje więcej możliwości dla doskonalenia organizacji.

Jeżeli Lean w uproszczeniu zdefiniujemy jako systemowe działanie mające następujące do zrealizowania cele :

• znajdź problem,
• rozwiąż problem,
• wprowadź zasady, które nie pozwolą mu się powtórzyć

to wizualne zarządzanie jest narzędziem kluczowym dla organizacji wdrażającej Lean Manufacturing i mimo tego, że pozornie nie daje natychmiastowego zwrotu, od tego elementu należy rozpoczynać wdrożenie.

Jakie są najbardziej widoczne i namacalne korzyści wizualnego zarządzania?

Wszyscy wiemy, że jeżeli w przedsiębiorstwie funkcjonują narzędzia wizualnego zarządzania i są one znane wszystkim pracownikom, to łatwo jest wykrywać nieprawidłowości występujące w procesach, pracować nad ciągłym doskonaleniem, identyfikować odchylenia od stanu pożądanego czy też skutecznie zarządzać projektem bądź obszarem. To wszystko prawda – wszyscy, którzy kiedykolwiek wykorzystywali narzędzia wizualne mają świadomość ich przewag, ale też i trudności, które się z ich stosowaniem łączą.

Skuteczne stosowanie narzędzi wizualnego zarządzania daje zatem wiele korzyści, ale wymaga również wielkiej dyscypliny i uważnego ich projektowania. Szczególnie jeśli chodzi o tablice zarządzania wspierające kierowanie, które mają niestety tendencję do obumierania. W konsekwencji często straszą nieaktualnymi zapisami i świadczą tylko o tym, że nie zostały skutecznie wdrożone i efektywnie wykorzystane.

Jak temu przeciwdziałać?

1. Po pierwsze trzeba mieć jasny cel. To brzmi trywialnie i jest „oczywistą oczywistością”, ale zbyt często cel zarządzanego obszaru lub projektu nie jest jednoznacznie opisany. Podobnie jak nie jest sprecyzowany cel zastosowania konkretnego narzędzia wizualnego zarządzania. To oczywiście najkrótsza droga do jego porzucenia lub zaśmiecenia wraz z upływem czasu.
2. Po drugie tablica musi mieć swojego właściciela. W mojej ocenie mimo tego, że mówimy o pracy grupowej, jeżeli w ramach odpowiedzialnego zespołu nie ma osoby z silną świadomością znaczenia systemu zarządzania, znaczenia narzędzi wizualnych, z właściwym poziomem samodyscypliny i do tego potrafiącej moderować pracę grupową i włączyć innych członków zespołu do współpracy, to jest to prosta droga do porzucenia tablicy lub jej dezaktualizacji i zaśmiecenia.
3. Po trzecie nie przesadzać. Na tablicy powinny znajdować się tylko niezbędne elementy. Nie zawsze łatwo to przewidzieć na etapie projektowania. Sam wielokrotnie dochodziłem do punktu, gdy okazywało się, że jakieś dane lub elementy tablicy okazywały się zbędne lub ewoluowały. Ale przecież tablica wizualna, jak każdy element systemu, także ma być doskonalona. Z czasem może przenieść się w ogóle tylko do formy elektronicznej – tak jak ja to stosuję obecnie, pracując w zespole rozproszonym i najczęściej spotykając się w formie wideokonferencji, gdzie tablicą zarządzania są właściwie przygotowane, współdzielone pliki definiujące cel, plan, zadania i wskaźniki kontrolne.
4. Po czwarte dotyk może działać cuda. Choć często stosuję cyfrową formę tablic zarządzania (pytanie czy to jeszcze jest narzędzie wizualne – ja je tak traktuję pomimo pewnych kontrowersji), to w przypadku tablic wiszących w realu jestem zwolennikiem ich uaktualniania w sposób analogowy, czyli metodą ołówkowo-ręczną. Uważam, że powoduje to większe zaangażowanie i wrażenie rzeczywistej pracy wśród uczestników. Oczywiście praktyka bywa różna i równie efektywna może być tablica, która jest uzupełniania w formie wydruków okresowo publikowanych na tablicy i omawianych, ja jednak jak mam do wyboru wybieram zaangażowanie – niech osoba odpowiedzialna własnoręcznie uzupełni wykres swojego wskaźnika, bądź omówi i zaktualizuje status zadania.
5. Po piąte reakcja. To truizm, ale jeżeli za występującym odchyleniem od stanu pożądanego nie idzie bezzwłoczna reakcja w formie analizy przyczynowo skutkowej i zdefiniowania działania korygującego, zapisanego i nadzorowanego na actionplan, to taka tablica wizualna nie działa. Oczywiście wymaga to przygotowania do spotkania tablicowego poprzez zapoznanie się ze wskaźnikiem oraz przeprowadzeniem co najmniej analizy 5-Why bądź analizy Ishikawy. Nie zawsze problem jest prosty i możliwy do rozwiązania przy pomocy tych narzędzi, ale zawsze mogę wpisać jako działanie przeprowadzenie bardziej szczegółowej i zaawansowanej analizy czy wręcz uruchomić raport A3.
6. Po szóste dyscyplina i systematyczność. Nie ma co za dużo pisać, jeżeli spotkanie tablicowe nie jest zakorzenionym rytuałem realizowanym systematycznie zgodnie z agendą i jeżeli nie jest konsekwentnie egzekwowana frekwencja, to spotkanie to nie będzie działać. Kropka.
7. Po siódme nie tylko problemy. Często spotykanym błędem w dążeniu do skrócenia spotkania tablicowego jest koncentracja wyłącznie na elementach negatywnych, niewłaściwych odchyleniach od normy. To błąd, równie istotne jest śledzenie zmian pozytywnych – po pierwsze warto wiedzieć co nam daje właściwe efekty, po drugie (sam to odczułem na własnej skórze niejednokrotnie) warto dać się nacieszyć sukcesem. To uskrzydla i zwiększa świadomość skuteczności działania wdrożonych narzędzi.

Jarosław Sobkowiak